Bu yazıda
Bir makine yıllardır aynı yerde çalışırken hizası kaymaya başlar, bakım ekibi seviyelemeyi giderek daha sık yapmak zorunda kalır, temelin çevresindeki derz açılır veya döşemede çatlaklar belirir. Bu belirtilerin ortak nedeni çoğu zaman temelin oturmasıdır.
Oturma türleri
| Tür | Nasıl oluşur | Ne zaman görülür |
|---|---|---|
| Anlık oturma | Yük konduğunda zeminin hemen sıkışması | Montaj ve ilk çalıştırmada |
| Konsolidasyon oturması | Killerde suyun yavaşça dışarı çıkmasıyla zeminin sıkışması | Aylar ve yıllar içinde, giderek yavaşlayarak |
| Titreşimle sıkışma | Gevşek kum ve dolguların sürekli titreşimle sıkışması | Titreşimli makinelerde zamanla |
| Farklı oturma | Temelin bir tarafının diğerinden fazla oturması | Yukarıdakilerin herhangi biriyle birlikte |
Makineler için en zararlı olanı farklı oturmadır: tüm temelin eşit oturması çoğu zaman tolere edilebilir, ancak eğilme makinenin gövdesini çarpıtır ve hizayı bozar.
Başlıca nedenler
- Kontrolsüz dolgu: eski sanayi alanlarında temel altında sıkıştırılmamış dolgu bulunabilir.
- Yumuşak kil: etüt edilmeden boyutlandırılan temeller killerde uzun süre oturmaya devam eder; zemin etüdü bu riski baştan gösterir.
- Titreşim: pres ve pistonlu kompresör gibi makineler altındaki gevşek kumu zamanla sıkıştırır.
- Eksantrisite: ağırlık merkezi temel merkezinden kaçık olan temel bir tarafa yatar.
- Su: kırık bir boru veya drenajdan sızan su zemini yıkayabilir, yer altı suyu seviyesindeki değişim oturmayı tetikleyebilir.
- Komşu kazı: yakında yapılan bir kazı veya su indirme, temelin altındaki zemini etkileyebilir.
Belirtiler
- Makinenin hizasının ve seviyesinin tekrar tekrar bozulması
- Temel ile döşeme arasındaki derzde açılma veya kot farkı
- Temelde veya çevresindeki döşemede çatlaklar
- Ankrajlarda gevşeme, grout altında boşluk
- Makine titreşiminde zamanla artış
Nasıl ölçülür?
Oturmanın varlığı ve devam edip etmediği tahminle değil ölçümle belirlenir. Temelin köşelerine ve makine üzerine ölçüm noktaları konur, sabit bir referansa göre kotları ölçülür. Ölçüm belirli aralıklarla tekrarlanarak oturmanın hızı ve yönü bulunur. Çatlaklara konan çatlak ölçerler, çatlağın açılmaya devam edip etmediğini gösterir.
Oturma durmuşsa çözüm farklı, devam ediyorsa farklıdır. Bu yüzden ölçüme müdahaleden önce başlanmalıdır.
Çözüm seçenekleri
| Durum | Tipik çözüm |
|---|---|
| Oturma durmuş, küçük eğim | Makinenin yeniden seviyelenmesi, grout yenileme |
| Temel altında boşluk veya gevşek zemin | Temel altına enjeksiyon |
| Oturma devam ediyor, temel sağlam | Mini kazıkla temelin desteklenmesi |
| Temel yetersiz veya ağır hasarlı | Temelin yenilenmesi, gerekirse zemin iyileştirme veya kazıkla |
Önlemek her zaman daha ucuz
Yeni bir makine temelinde oturmanın önüne geçmenin yolu basittir: makinenin yerinde zemin etüdü, eksantrisite kontrolü, gerekiyorsa zemin iyileştirme veya kazık ve temelin döşemeden derzle ayrılması. Mevcut bir temelde ise erken ölçüm, sorunun büyümeden çözülmesini sağlar.
Oturmayı ölçüp nedenini bulalım
Temel ve makine üzerinde kot ölçümü yapıyor, oturmanın devam edip etmediğini ve nedenini belirleyip enjeksiyon, mini kazık veya yenileme öneriyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Makine temelinin boyutu, donatısı ve ankraj detayı; makine üreticisinin verileri, zemin etüdü ve statik ve dinamik hesapla belirlenir.
